100 godina dvorca Karađorđevića u Han - Pijesku

33

 

ZA nekadašnju rezidenciju kralja Aleksandra Karađorđevića u Han Pijesku, koja je podignuta pre tačno jednog veka za tog srpskog i jugoslovenskog monarha, a koja je izgorela u požaru 2005. godine - ima nade.

Načelnik Han Pijeska Slobodan Đurić kaže da je ova opština predvidela pare za rekonstrukciju tog zdanja u centru grada. To je bilo jedno od najomiljenijih mesta za odmor i razonodu kralja Aleksandra i njegove porodice.

- Kralj je obožavao da dođe u Han Pijesak i u svoju letnju rezidenciju, a na putu do nje da poseti svoje ratne drugove različitih vera i nacija, od kojih je tražio da otvoreno govore o trenutnom stanju u državi - priča protođakon dr LJubomir Ranković. - Kralj je načelnike i druge ljude iz vlasti upozorio da se slučajno ne dogodi da nekome od njih, zbog izgovorenih reči, padne dlaka sa glave.

Krajem 19. i početkom 20. veka u Han Pijesku boravili su austrougarski službenici, koji su merili kvalitet vazduha ovog područja Merenjima je ustanovljeno da je Han Pijesak prostor sa najvišom koncentracijom ozona u Evropi, prirodna vazdušna banja. Prostranstva bujne i visoke crnogorične šume i visoka koncentracija ozona pogodovali su bolesnom caru Franji Josifu.

Stručnjaci carevine su u to vreme napravili geodetsku kartu naselja i njegove okoline i došli do zaključka da je planinski ambijent izuzetno pogodan za razvoj elitnog turizma. Napravljene su skice i planovi za izgradnju mondenskog naselja za velikane. Planirana je izgradnja letnjikovca za cara, ali i još 17 vrhunskih odmarališta različite veličine. Planove Austrougarske omeo je Prvi svetski rat.

44

- Gradnja dvorca je počela 1919. godine, a sagrađen je 24 meseca kasnije, dok je ceo kompleks završen 1924. Sagrađena je 1923. i crkva kojoj je kumovao Aleksandar lično. Kralju je dodeljeno i lovište od 24 hektara. Po završetku, bio je veoma zadovoljan. Često je sa porodicom dolazio u Han Pijesak.

U Aprilskom ratu kralj Petar Drugi, pri povlačenju, boravio je u dvorcu. Lokacija je ubrzo bila otkrivena i napadnuta od nemačke avijacije. Karađorđevići su se spasli begom kroz skrovište i tunel čiji se ulaz nalazi kraj dvorca. Put su nastavili iz Han Pijeska ka Palama.

Tokom Drugog svetskog rata, od kraja januara 1942. do jeseni 1943. dvorac su koristili Nemci i ustaše. Partizanske snage u jesen 1943. ponovo oslobađaju Han Pijesak. Tada nemačko-ustaški avion bombarduje dvorac i pošto je bio od drvene građe, brzo je izgoreo.

Posle oslobođenja odlukom iz 1946. zdanje je obnovljeno, a naziv mu je preimenovan u Titov dvorac. Služio je za potrebe Saveznog planinskog dobra, a kasnije Vojno-planinskog dobra pod upravom garnizona i komande garde iz Beograda. Krajem osamdesetih godina objekat je kao vila "Bosanka" bio pod upravom 7. vojne oblasti iz Sarajeva. Vila je godinama kvalitetno održavana, a većina raritetnog i reprezentativnog nameštaja iz vremena kralja Aleksandra bila je sačuvana, sve do sedamdesetih godina, kada počinje vreme nebrige. Posle smrti Broza, dvorac polako počinje da propada.

U toku Odbrambeno-otadžbinskog rata, dvorac je koristila Vojska Republike Srpske. Od 2004. godine prenet je u vlasništvo opštine, ali, do sada, nisu bile obezbeđene pare za njegovu obnovu, održavanje i rad.

KRALJ Aleksandar je u Han Pijesku primao ambasadore, izaslanike, dolazili su i razni državnici. Ovaj objekat vodi se, kažu u opštini Han Pijesak, kao nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

( Večernje novosti )

Prokomentariši

Plain text

Zaštita
149783625Unesite mišem ovo: 5232